Πολύποδες Παχέος Εντέρου

 

Γαστρεντερολόγος Μπασιούκας Στέφανος M.D.

 
Με βάση τα τελευταία επιδημιολογικά στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί το συνηθέστερο καρκίνο στην Ευρώπη με 432.000 νέες περιπτώσεις κάθε χρόνο. Παράλληλα αποτελεί το 2ο σε συχνότητα καρκίνο με τη μεγαλύτερη θνητότητα με 212.000 θανάτους στην Ευρώπη κάθε χρόνο. Το γεγονός αυτό ώθησε τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να υποδείξει κατευθυντήριες οδηγίες ως προς τα προγράμματα προληπτικού ελέγχου για το καρκίνο του παχέος εντέρου. Η Αμερικάνικη Γαστρεντερολογική Εταιρεία έχει εκδώσει οδηγία από το 2008 ώστε ο γενικός πληθυσμός να υποβάλλεται σε προληπτικό ενδοσκοπικό έλεγχο με κολονοσκόπηση από τα 50 έτη και επανελέγχους με βάση τα ευρήματα αυτής και συνυπάρχοντες παράγοντες κινδύνου (πχ. οικογενειακό ιστορικό).

 
 
Γαστρεντερολόγος Μπασιούκας Στέφανος M.D.
 
 
 
Είναι ήδη επιστημονικά γνωστό ότι η πλειοψηφία των καρκινων του παχέος εντέρου (στο 95% των περιπτώσεων) ακολουθεί μία αλληλουχία εξέλιξης που ξεκινάει από την εμφάνιση μιας επηρμένης βλάβης επί του βλεννογόνου του εντέρου που δύναται να αναπτύσσεται καθ’ύψος (προβάλλουσα) και περιγραφικά έχει επικρατήσει διεθνώς ο όρος πολυποειδής βλάβη (ή πολύποδας), ή κατά πλάτος/πλευρικά επί του τοιχώματος του εντέρου, που με βάση τα διεθνή κριτήρια περιγράφεται ως μη-πολυποειδής επίπεδη βλάβη (LST-lateral spreading tumor) (Εικόνα 1). Η διεθνής ταξινόμηση έχει μεγάλη σημασία καθώς οι μη-πολυποειδείς βλάβες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα μετάπτωσης σε
 
 
 
 
καρκίνο ή να περιέχουν ήδη κατά τη διάγνωση τους εστία πρώιμου καρκίνου. Παρόλα αυτά λόγω της ενδοσκοπικής αναγνώρισης μικτών μορφών πολυποειδών και μη-πολυποειδών βλαβών υπάρχει η τάση να χαρακτηρίζουμε όλες τις ορατές βλάβες στο τοίχωμα του παχέος εντέρου ως πολύποδες για λόγους ευκολίας.

Ωστόσο, η ενδοσκοπική περιγραφή του όρου πολύποδα δεν προδικάζει πάντα την εξέλιξη σε καρκίνο, καθώς μόνο οι πολύποδες που περιέχουν αδενικό στοιχείο (αδενώματα) και ανάλογα με το μέγεθος τους έχουν δυνητικά κίνδυνο για εξαλλαγή σε καρκίνο σε βάθος χρόνου. Ετσι είναι πολύ σημαντικό οι πολύποδες να αφαιρούνται ενδοσκοπικά για να αναλυθεί η δομή τους και να αξιολογείται η πιθανότητα που θα είχαν να εξελιχθούν σε κακοήθεια, αλλά και το πόσο συχνά θα πρέπει ένα ατομο με πολύποδες επανελέγχεται δεδομένου ότι υπάρχει γενετικά η προδιάθεση να δημιουργούνται μελλοντικές βλάβες σε άλλα σημεία του παχέος εντέρου.
 
Ενδοσκοπική περιγραφή των πολυπόδων με βάση τη διεθνή ταξινόμηση κατά Paris και η πιθανή επέκταση τους επί του τοιχώματος του παχέος εντέρου.
 
Ενδοσκοπική περιγραφή των πολυπόδων
 
Ποιά είναι τα στοιχεία που αξιολογούμε σε ένα πολύποδα;
 
1) Αδενικό στοιχείο (αδενώματα) και βαθμός δυσπλασίας (χαμηλόβαθμη, υψηλόβαθμη). Οι αδενωματώδεις πολύποδες, ιδίως με λαχνωτή μορφολογία, θεωρούνται νεοπλασματικές βλάβες που θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε καρκίνο την επόμενη 10ετία. Εξ’ορισμού ένας αδενωματώδης πολύποδας περιέχει δυσπλαστικές αλλοιώσεις. Ωστόσο η υψηλόβαθμη δυσπλασία κατέχει σημαντικό ποσοστό εξέλιξης σε διηθητικό καρκίνο.

2) Μέγεθος. Εδώ θα πρέπει να αναφερθεί ότι στην πλειονότητά τους οι πολύποδες μεγέθους έως 1 εκατοστό στο αριστερό κόλον αποτελούν καλοήθεις προβολές του βλεννογόνου (υπερπλαστικοί ), χαρακτηρίζονται ως μη-νεοπλασματικοί πολύποδες και δεν σχετίζονται με κίνδυνο κακοήθους εξαλλαγής. Παρόμοιοι όμως πολύποδες στο δεξιό τμήμα του παχέος εντέρου μπορεί να έχουν μικτή σύσταση αδενώματος και υπερπλασίας και ιστολογικά περιγράφονται ως οδοντωτοί υπεπλαστικοί/αδενωματώδεις πολύποδες (SSA/P) και παρουσιάζουν πιθανότητα εξέλιξης σε καρκίνο. Πολύποδες ≥1 εκατοστό θεωρούνται προ-καρκινωματώδεις, με ενδιάμεσο ρίσκο εξέλιξης σε καρκίνο την επόμενη 5ετία. Πολύποδες μεγέθους >2-3 εκατοστών θεωρούνται υψηλού κινδύνου για εξέλιξη σε καρκίνο ή να περιέχουν ήδη μικρή εστία καρκίνου.

3) Μορφολογία πολυπόδων. Επηρμένοι πολύποδες (επέκταση σε ύψος) φαίνεται να έχουν μικρότερο ρίσκο εξέλιξης σε καρκίνο σε σχέση με τους πλευρικά εκτεινόμενους (επέκταση σε πλάτος – LST).

4) Αριθμός των πολυπόδων. 3 έως 5 αδενωματώδεις πολύποδες σε διάφορα σημεία, με έναν από αυτούς με μέγεθος τουλάχιστον >1 εκατοστού, θεωρούνται υψηλού κινδύνου πολύποδες για εξέλιξη σε καρκίνο.
 
 
 
Πόσο συχνοί είναι οι αδενωματώδεις πολύποδες του εντέρου; Ποιά είναι τα συμπτώματα;
 
Ποιά είναι η ιδανικότερη εξέταση για την ανεύρεση των πολυπόδων;
 
Πολύποδας 0-Is μεγέθους 4εκατοστών με μορφολογία αδενώματος υψηλόβαθμης δυσπλασίας σε ανάλυση με NBI μεγέθυνση (JNET 2b)
Πολύποδας 0-Is μεγέθους 4εκατοστών με μορφολογία αδενώματος υψηλόβαθμης δυσπλασίας σε ανάλυση με NBI μεγέθυνση (JNET 2b)
Πολύποδας μεγέθους 3 εκατοστών με μορφολογία αδενώματος χαμηλόβαθμης δυσπλασίας σε ανάλυση με NBI μεγέθυνση (JNET 2a)
Πολύποδας μεγέθους 3 εκατοστών με μορφολογία αδενώματος χαμηλόβαθμης δυσπλασίας σε ανάλυση με NBI μεγέθυνση (JNET 2a)
Επίπεδη μη-πολυποειδής βλάβη (LST), μεγέθους 5×3 εκατοστών επεκτεινόμενη κατά πλάτος πλησίον της σκωληκοειδούς αποφύσεως.  Η ίδια βλάβη σε υψηλή ανάλυση με NBI οπτικό φίλτρο. Μορφολογία οδοντωτού αδενώματος (SSA/P πολύποδα, NICE IIo)
Επίπεδη μη-πολυποειδής βλάβη (LST), μεγέθους 5×3 εκατοστών επεκτεινόμενη κατά πλάτος πλησίον της σκωληκοειδούς αποφύσεως. Η ίδια βλάβη σε υψηλή ανάλυση με NBI οπτικό φίλτρο. Μορφολογία οδοντωτού αδενώματος (SSA/P πολύποδα, NICE IIo)
Επίπεδος πολύποδας ορθού μεγέθους 3 εκατοστών με κατά πλάτος επέκταση (LST-ΝG). Aνάλυση της επιφάνειας του πολύποδα με NBI μεγέθυνση. Μορφολογία αδενώματος υψηλόβαθμης δυσπλασίας. Οπτική διάγνωση χωρίς ανάγκη λήψης ενδοσκοπικής βιοψίας για απόφαση ενδοσκοπικής εκτομής.
Επίπεδος πολύποδας ορθού μεγέθους 3 εκατοστών με κατά πλάτος επέκταση (LST-ΝG). Aνάλυση της επιφάνειας του πολύποδα με NBI μεγέθυνση. Μορφολογία αδενώματος υψηλόβαθμης δυσπλασίας. Οπτική διάγνωση χωρίς ανάγκη λήψης ενδοσκοπικής βιοψίας για απόφαση ενδοσκοπικής εκτομής.
Επίπεδος πολύποδας ορθού μεγέθους 3 εκατοστών με κατά πλάτος επέκταση (LST-ΝG). Aνάλυση της επιφάνειας του πολύποδα με NBI μεγέθυνση. Μορφολογία αδενώματος υψηλόβαθμης δυσπλασίας. Οπτική διάγνωση χωρίς ανάγκη λήψης ενδοσκοπικής βιοψίας για απόφαση ενδοσκοπικής εκτομής.
Επίπεδος πολύποδας ορθού μεγέθους 3 εκατοστών με κατά πλάτος επέκταση (LST-ΝG). Aνάλυση της επιφάνειας του πολύποδα με NBI μεγέθυνση. Μορφολογία αδενώματος υψηλόβαθμης δυσπλασίας. Οπτική διάγνωση χωρίς ανάγκη λήψης ενδοσκοπικής βιοψίας για απόφαση ενδοσκοπικής εκτομής.
 
Πότε αφαιρούνται οι πολύποδες και πώς;
 
Γενικά, 90% των πολυπόδων δεν ξεπερνούν σε μέγεθος το 1 εκατοστό και μπορούν να αφαιρεθούν την ώρα της διαγνωστικής ενδοσκόπησης, αν δεν υπάρχουν σοβαρές αντενδείξεις όσον αφορά την πηκτικότητα του αίματος του εξετασθέντος.

Η αφαίρεση πολυπόδων έως 5 mm (χιλιοστά) μπορεί να γίνει με μια ειδική λαβίδα μέσω του ενδοσκοπίου, ενώ πολύποδες έως 8-9 mm αφαιρούνται με ένα μεταλλικό λάσο (βρόχος) δια του οποίου παγιδεύεται η βλάβη και εκτέμεται μετά από ... Διαβάστε περισσότερα
 
 
 
Επιπλοκές ενδοσκοπικής αφαίρεσης πολυπόδων
 
Συνοπτικά
 
Ενδοσκοπική εκτομή επίπεδου πολύποδα παχέος εντέρου με τεχνική ΕSD
Ενδοσκοπική εκτομή επίπεδου πολύποδα παχέος εντέρου με τεχνική ΕSD
Ενδοσκοπική εκτομή επίπεδου πολύποδα παχέος εντέρου με τεχνική EMR
Ενδοσκοπική εκτομή επίπεδου πολύποδα παχέος εντέρου με τεχνική EMR
Ενδοσκοπική εκτομή έμμισχου πολύποδα παχέος εντέρου
Ενδοσκοπική εκτομή έμμισχου πολύποδα παχέος εντέρου